شهرستان کوهرنگ

نگرشی بر ایل بختیاری


ساختار ایلی بختیاری

درساختار ایلی بختیاری به دو ایل بزرگ تقسیم میگردندعبارتند از:

1-ایل هفت لنگ بختیاری   2- ایل چهارلنگ بختیاری

ایل هفت لنگ منشعب ازایلات ذیل شکل یافته است .

1-   ایل بابادی           2- ایل دورکی              3- ایل بهداروند            4 – ایل دیناران

ایل چهار لنگ منشعب از ایلات ذیل شکل یافته است .

1-  ایل محمود صالح 2- ایل کیارسی(کیان ارسی) 3 –ایل میوند(مومی وند) 4- ایل زلقی (زلکی) 5- ایل موگوئی

ایل بابادی منشعب ازطوایف ذیل میباشد:

1- عالی انور 2- عکاشه 3- مالملی 4- شهنی 5- برجوئی 6- گمار 7- نصیر 8- مدملیل 9-گله 10- پیبدنی 11- احمد مهمدی 12- شیخ رباط 13- خواجه 14- چهاربری 15- عالی محمودی 16 نوروزی 17- سرقلی 18-بویری 19 –کورکور20-مشایخ البرز ........

طایفه بابادی عالی انور: از شعب یاتیره های زیر شکل گرفته که به معرفی خانواده های هرکدام اشاره مینمائیم:

1-اولاد : (شامل اولاد فرامرزخان اولاد خسروخان و اولاد جهانگیرخان)

2- حاجیور: غیبی –محمدحسین –بدر- نجف- محمد یوسف

3- احمد سمالی: احمد – سلیمان- جاور- علی اودولی- احمد سه ره –تازی

4- جلیل : فرهادی روزبهان – خسروی

5-  تقی عبداللهی: میربابادی(مهربابادی)- مهریپور- حبیبی –امانی -گودرزی

6-  میرقائد : سراج الدین وند- شیخ روزبهان –خوشنوی-دوستیلی-دیدار -رکان- رضائی(آقای عبدالعلی قائد خسروی بختیاری نویسنده کتابهای فرهنگ بختیاری ازاین خانواده میباشد.

۷-  لک : عسکروند – بهاروند- ساتیار وند

محل سکونت طایفه عالی انور سردسیرات در:چم در-قلعه تک –خسروآب-چلگرد-سرخ کوه-سوراخ گرلگ-ده نو-گره کوشک-نیاکان- میان دودان- دارکان –شیخ عالی خون-آب بختان-سورآب- که در منطقه چهار محال وبختیاری میباشند.

گرمسیرات طایفه عالی انور در: چلبار-خراج- صلواتی- جازستون شه- آبژدان-خارکله- بدر آباد-ندیدونه- سرکمری-دره بوری-سرشاه- طراز حرکش-آب فی یک-هرتی- آرپناه – گریوه –انبار اسپید –سکونت دارند که در خوزستان میباشند.

بابادی عکاشه : (از تیره ها وملحقات زیر شکل گرفته اند که محل سکونت اکثریت اینان در بخش خانمیرزا از شهرستان لردگان می باشند)

-تیره خدر : اولاد اسکندر خان عکاشه – تیره موئی- تیره کلا –تیره آلونی –تیره شهروئی –تیره کربلائی حسن – تیره کوشکی – تیره دینار عالی

ملحقات تیره های فوق عبارتند از : جاوی – میرزاوند –کاشهوئی –کیدونکی – که محل سکونت آنان در دوراهان ،گرد بیشه ، تا منطقه خانمیرزا میباشد. تیره های جافروند – شوسی وند- طبا طبائی –خدروند –تبرکی وند –قنبروند – گرماوند – که محل سکونت آنان در خانمیرزا ، شاه قریه میباشند.

طایفه مالملی :

منشعب از تیره ها وخانواده های ذیل میباشد: 1- اولاد2- کوراوند 3– لیموچی4 – سله چین 5–اولیشی6- دویت عرب 7–حلوائی8 –نظروند 9–صفروند –(صالح کور) 10– مشایخ البرز

1- اولاد : ازسه خانواده تشکیل شده اند : اولاد آشهریارخان –اولاد آمحمدعلی خان – اولاد آعلی صالح خان(نویسنده از تیره اولاد میباشد)

اولاد آمحمد علیخان شامل خانواده های : آعبده خلیل خان- آملاآقاسی – آکلبعلی – آمراد خان – آکوچک – آسلطانعلی – آخونعلی- آملادرویش- آخدارحم

2-کوراوند : از(تش)یا خانواده های ذیل تشکیل شده اند : علی شهوند – اولاد زمان –جافر مقصودی- سلیمانوند- امیدوند –مهدی -کوشار

- علی شهوند: 1- اولاد برخوردار 2–اولاد مولی یا امینی ها3– اولاد شکر یا فرخه زار 4–اولاد معنا یا القاس

-اولاد زمان : اولاد گنجعلی – اولاد ملا رجبعلی

- جافر مقصودی :

- سلیمانوند : اولاد قربانعلی– اولاد رضا- اولاد مشهدی داود- اولاد ملا امامقلی

- امیدوند : اولاد کربلائی طاهر- اولاد کربلائی قربانعلی –اولاد نوروز- اولاد شاه مصیر

- مهدی : اولاد علیمردان – اولاد رضاقلی

- کوشار : اولاد چراغ –اولاد شاهی – اولاد شاهمراد

3-لیموچی : از خانواده های ذیل تشکیل شده : باچی – بنیادوند –لیموچی تارازی (اولادرضا- اولاد عباس- اولاد صفر – اولاد نجف نصیری)

4-سله چین : مدبهدار –گاهی – سمالوند- اوستا –بهلول

5- اولیشی : اولاد فردین – اولاد عیدی –اولاد شنبه –اولاد ششی

6-دویت عرب : اولاد مسیح –اولاد نصیر –اولاد کویر

7- حلوائی : ............................

9 –نظروند : ...........................

9-صفروند : .............................

*مشایخ البرز :

 مشایخ البرز : این مشایخ که نسب ودودمان خودرا به تیره اولاد مالملیراکی  میرسانند و در زمانهای قدیم یعنی قبل از حکومت خوانین بخیتاری در ایوه (ازبخشهای ششگانه شهرستان ایذه بوده که این منطقه به زیرآب دریاچه سد کارون 1 مدفون شده) ساکن بودند و درتقسیمات طایفه ای یکی ازتیره های طایفه مالملی به محسوب میشده اند وپس از آن با توجه به مشکلات عدیده ای که برای طوایف بوجود میآمده ایشان هم از محل ایوه ترک مکان نموده و بسال 1311 خورشیدی در جوار طایفه بویری(اولاد حسن خانی ،شیخمیروند) وهمچنین نظر به دستور حکومت مرکزی جهت یکجا نشینی(تخت قاپو)به کلیه طوایف بختیاری، این مشایخ در دهستان پیان ساکن  میگردند ، و ضمناً مرقد امامزاده البرز (شاه البرز) که این مشایخ از مریدان آن بوده و محل سردسیرات آنان است  در استان چهارمحال وبختیاری دربخش آلیکو میباشد.

 تیره های این مشایخ عبارتند از : نسب این مشایخ بدین شرح است : داود فرزند ابولقاسم ، ابولقاسم فرزند زید ،......

فرزندان داود : رحمان - نجفقلی – عباس - حسین

اولاد رحمان – اولاد عباس- اولاد سلیمان – اولاد حسین(جابر) – اولادرمضان

ضمناً جهت یاد آوری همسر داود(دویت) دختر آمحمدعلیخان راکی جد اولاد از تیره مالملی بوده که چهار فرزند ایسان تشکیل مشایخ البرز را میدهند  (رحمان "اولاد رحمان -نجفقلی "اولاد عباس"- سلیمان "اولادسلیمان" – حسین "اولاد حسین ") و کلهر که پدر بزرگ اولاد رمضان میباشد پسر برادر داود بوده که همین یک فرزندپسری در این خانواده باقی میماند که فرزند کلهر همان رمضان است که تشکیل اولاد رمضان را میدهند  .

محل سکونت طایفه مالملی گرمسیرات درخوزستان شهرستان ایذه و حومه غربی آن بخش ایوه و مسجدسلیمان ساکن هستند و سردسیرات این طایفه در استان چهارمحال بختیاری بیرگان- یاورآباد- بیدکل- امیدآباد – اسپیدانه –کوه کلک ساکن میباشند .

طایفه شهنی :

 خواجه – ارزونی وند – شاهسوند – چرم – بلیل – شیخ وند –  بهادروند –تاژدین وند – قنبروند – کاشانی – شیخ

محل سکونت این طایفه گرمسیرات در شلا ودشت گل از بخشهاس شهرستان مسجد سلیمان وحومه وسردسیرات بخش بیرگان از مناطق استان چهارمحال وبختیاری ساکن میباشند .

طایفه نصیر :

 شامل تیره های تیره قاضی – تیره شیرازی – تیره محمد جعفری- تیره احمدی

طایفه برجوئی :

فردینوند- کلاوند- طهماسبی – ذوالفقاروند –قاسم وند –ارزونی وند

طایفه گله :

گله بالا – اولاد آحسین –اولاد سهراب- اولاد خواجه قولی- اولاد نصیر- تیره کلهر- تمبرسنی – باقروند –شهوند – جمال وند- خونیار- لیرآیی- اولاد – ذیله – باقری

طایفه گمار :

طایفه مدملیل :

 خانعلی وند- خداداد وند- شامصیری 

 طایفه آرپناهی : کییدی - پیر -پیرتازه ای - رکدی - دوتیکوئی - خدادادوند .

طایفه پیبدنی :

 شلگو – سلجوقی – عبدالله خان – ریه دان -

طایفه احمد مهمدی:

طایفه شیخ رباط :

 اسدی- بهزادی –علایی –ولی وند – بارانی – بادآورد – ویسی -

طایفه خواجه :

طایفه چهار بری :

طایفه عالی محمودی : 1- علیمردان خانی   2- مهرعلیخانی

1- علیمردان خانی : علیرضا وند- لک – نجف سنی – قیصروند- عالی نقدعلی – صالح وند

2- مهرعلیخانی: فضلعلی وند(فرضلیوند)- شهولی – قریشوند – حاتم وند – شیخ عالیوند – تاجمیرعالی – احمد میراجی  - ملا مرادی – شیخ دورائی

طایفه نوروزی :

 بامیروند – کمالوند – سیف الدین وند – یارعلی وند  -ابراهیم وند  -غلام وند- خورشید وند -

طایفه سرقلی :

طهماسبی – گدایی – گاویار – زیلائی – قاسمی – مهری – غریبی

طایفه بویری : حسن خانی – شیخمیری- آقا خانی – ملا بابا – غلاموند- گلالی – کاظم نادری(بویرسوسن)- اولاد حاجی – اولاد محمد

طایفه کورکور :

 به دوتیره منشعب میگردند که این تیره ها شامل چندین کربو میباشند.   1 – شاهسوند   2 –کورکور

محل سکونت طوایف عالی محمودی و نوروزی و سرقلی و بویری وکورکور گرمسیرات در شهرستان ایذه وحومه های آن : کول فره - اژگیل- گنچشگیر –سوسن – راسفند - میانگران علیا وسفلی- خنگ اژدر 1و2 – دهنو – نوترکی-  پشت پیان- برد زیتک- بادامزار- تاکوتر – شمی- تخت کاشان- کاشکلی-

و سردسیرات این طوایف در استان چهارمحال وبختیاری شهرستان اردل در دیناران وحومه میباشند .

ایل دورکی منشعب از طوایف ذیل میباشد :

زراسوند –آسترکی - اسیوند – بابااحمدی(بامدی) -  گندلی (قندعلی) – موری – طایفه عرب کمری  

طایفه زراسوند : طایفه زراسوند به دو شعبه منشعب میگردد .

1-  ایهاوند :

اولاد جعفرقلی خان – احمد خسروی – علاسوند – ایها – توشمال – شهو – میر – زنبور – ایمری – پیوندی – میرزا – یتیم – عمله جات – چغاخورنشین

2-  کورکور :

خدرسرخ – خدری – گرگه پیر – باپیر – سیف الله وند

طایفه آسترکی :

 بهرامسیری – سرلک - چهار بری – گاهی وند – مختاروند– اسدوند – گاوشه – توشمال – خراج – بلغایی – دهدار – گیلانی – مهمدوند

بهرامسیری : (زیلاوند – دوست محمدوند- محمدرضاوند- صفروند –سرسر – محمدوند – سرلک – بهرامسیری –رضایی- سلطانی – حبیبی – طغیانی- اسدی – عبداللهی – بهرامی- )

محل سکونت این طایفه گرمسیرات در استان خوزستان مسجد سلیمان  وحومه ، لهبهری ، کوه شه ، قلعه مدرسه ، کلخنگک ، وسردسیرات در چغاخور وسید گون میباشد .

ضمناً گرمسیرات آسترکی چهار لنگ نشین (الیگودرز) در بنه وار زلکی ، بوم دوو ، چهاربیشه ، گله پری ، نفت سفید ،موز، دیگوله ، گله امیری ،تمی ، بنه ادب و سردسیرات آنان درالیگودرز حومه بربرود شرقی و حومه شهرستان فریدون شهر به طرف الیگودرز کهریزسرخ ،ززوم ، چاله ، کیچه ، ایوز، زرشک ، دار اسپید ، کمری ، هوه ، چالغو ، دره بادام ،خسروبکی، مکدین ، آبگرمک سفلی وعلیا ، گل گله،  میباشند .

طایفه اسیوند :

 شهماروند – پل – بردین وند – خواجه وند – گاودوش – شاهرخ وند –

طایفه بابااحمدی (بامدی) :

 کشکی  -برام – سراج الدین وند – درویش آدینه – انفردینی - شیخ- القاس- شنبه – ادیوی- کوهی – میرحاج – میرزاحسین – اولادکاظم- اولاد محمدرضا – اولاد کریم – اولاد عرب – اولادشنبه –اولاد باوا – اولاد سمال- اولاد خداداد –

طایفه گندلی (قندعلی) :

سلطانعلی- خلیل وند (حلیل وند) – ورناصری – جلیل – بره بیچاست (بارانی) – صالح بهادری_ سبزعلی وند -  مدولی – خواجه وند –گوله وند – بازی وند – شهرباروند  - صالح نوری – جمالوند – اسدوند

طایفه موری : علیجان وند – اسدوند – غریبگر – گرطلائی – بابائی(موری) – کریم وند – محمدوند – گورداگوئی – اورند – قاسمعلی – عیدی وند – عبده وند – بوری (محمدی) – خدری(غریب وند) –

محل سکونت این طایفه گرمسیرات در منطقه موری ،مسجدسلیمان وحومه ، شیمبار ، چلو ،سوسن سرخاب ، اوزه ،اندیکا، کوه شه ،و سردسیرات در استان چهارمحال بختیاری بخش بازفت (بازفت بالا ودهون) میباشد .

(یادآوری میشود که محل سکونت ایل دورکی گرمسیرات در مسجدسلیمان ، ایذه ، اندیکا، ... وسردسیرات در استان چهار محال بختیاری چغاخور، اردل ، جونقان، شلمزار ، زوردگان ، زوردگان ، سفیددشت میباشد.)

طایفه عرب کمری :وابسته به ایل دورکی

 اولاد علی بک – اولاد علی مدد – رشیدیها

اولاد علی بک:بوستانی – کلانتری- عسکری – کمالی – براتی – کنگرپز – یحیی –ابو حنفر ( شمسی – چراغی – بهرامی )

محل سکونت این طایفه که وابسته به ایل دورکی بوده اند گرمسیرات درشهرستان ایذه وحومه آن مرغا وسردسیرات در چهار محال وبختیاری میباشد .

3- ایل بهداروند منشعب از طوایف ذیل میباشد .

علاءالدین وند – عجمی - منجزی - عالی جمالی – گندائی- دهناشی –کشکی - استکی – بلیوند – فرگنی – بختیاروند – للری – شیخ احمد بلد –سرخابی – برام عالی – تردی – پیر برکه – تکی – تش مرداسی – کیارسی – لرزنی -  مقام زکی 

در مجموع محل سکونت این ایل گرمسیرات در مسجدسلیمان و حومه ، اندیکا، شوشتر ، ایذه ، و سردسیرات در استان چهار محال وبختیاری (بیرگان ، اوجه بغار) میباشد .

علاء الدین وند : خوانین بهداروند با ایشان بوده است واز مشاهیر خوانین بهداروند در طول تاریخ بختیاری اسدخان بهداروند و فرزندش جعفرقلی خان بوده اند که اسدخان در زمان حکومت فتحعلیشاه قاجار دم از استقلال میزند .....ولی در آخر عمر در شیراز دارفانی را وداع میگوید . ودر ادبیات بختیاری به "شاه اسد " معروف است . تیره های آن عبارتند از :

طایفه عجمی :

طایفه منجزی : منشعب از تیره های : لوخرده – مال احمدی – تاج نادلائی – روباه (روا) – بلسنی – نیم بنیچه ای – پلنگ – تاژدین عبداللهی – لملمی – ملامری

معروف ترین فرد طایفه منجزی در طول تاریخ نامدارخان منجزی بوده که ناجوان مردانه بدست جعفرقلی خان بهداروند کشته میشود واز نوادگان ایشان اعبالحسن منجزی را میتوان نام برد وآحسنی حسینی هم ازکلانتران این طایفه بوده .

طایفه عالی جمالی : بردی – برام عالی – جمالوند – گندعلی وند – عیسی وند – شیط – کوه کن – شهلانی – چنگائی

خوانین عالی جمالی در بختیاری محترم به شمار میرفتند و شایان ذکر است که مادر ایلخان بزرگ بختیاری حسینقلی خان و مادر آنصرالله خان مرادی ازتیره اولاد مالملی از این طایفه میباشند .

طایفه گندائی : نادروند  - میرگپ وند – جوانمرد – اسدوند – کورکور – حیدروند –

طایفه دهناشی : مهدیپور – خدابخشی  - غیبی – عسگری – کریمی – حبیبی – نوروزی

طایفه استکی : کاهد – کیوری – گورنو – کلار

طایفه تردی : شیرازی – ملا –کمبور – گهار  -مهمد اووکی – اورک

طایفه بلیوند: جوبریز – سراجوند – جرعه – شیخ میروند

طایفه فرگنی : اولاد محمد – اولاد حسین – رهدار عیدی – اولاد روزعلی – اولاد علی صالح – اولاد معصوم

طایفه کیارسی : سوری وند - حاجی وند –

طایفه مش مرداسی : گردگرد – توشمال – قاسمی –

طایفه للری : باروری – بنه وار- محمد حاجی – بهاء الدینی –بلیطی – خواجه – فلولی – مادالی

طایفه برام عالی :

طایفه شیخ احمد بلد :

طایفه سرخابی :

طایفه کشکی :

4 - ایل دیناران منشعب از طوایف ذیل میباشد :

1-     اورک – 2- سهید (سعید ) 3– شالو 4– گوروئی

طایفه اورک : از تیره های زیر شکل گرفته : اولاد حاجعلی – لجمیراورک – کی شیخعالی – چهار بنیچه – ممسنی – هلوسعد ( هلی صاد ) –زنگی – غلام –غریبی- جلالی – قلعه سردی – موزرمی – خواجه (خواجوی) – زندی – قنبری – درویش- ورناصری – سادات شهپیر – گل بامکی – خدابخشی – گوزلکی – ناصری- شیران (لپرشیران) – مشایخ چهل تنان – باطولی – کاوندی

محل سکونت این تیره ها گرمسیرات وسردسیرات درشهرستان ایذه وحومه  قلعه سرد ، رکعت ، سادات حسینی ، گل شور ، گندمکار ، سرصحرای خواجه ور، دنباله رود کارون، موزرم ، رمه چر ، رکا، بارانگرد،

طایفه سهید (سهید) : کی مقصودی – کی باندری – کی شمس الدین – کی منصوری – شهپری – سرملی – پاتوی – احمد بانگو –  خدابخشی  - حجی

محل سکونت گرمسیرات این طایفه در شهرستان ایذه وحومه ( سه راه سعیدی ، اب نیک، پاتوفالح، درب فالح، شعله دان ، فالح ، سراک بالا وپایین ، دلی ، علی آب ، چاه جاز ، مورد، چشمه خاتون، ناشلیل ، زنگو ، تخت مرداس ، باریون، جنگه ، چال اوزا، پل اودوغ، کارنج ، اردوت ، آب بید ، پلم )و سردسیرات این طایفه در استان چهار محال وبختیاری بخش دیناران میباشد .

طایفه شالو : سیفی الدین وند – محمدآقا –مرادی – حیدری – کاووسی – چهار تنگی  -شیرازی  -میوند – لوک – اسمو محمدی  - کی طاهر – براتی – شاهونی – الفاتی

محل سکونت این طایفه گرمسیرات در شهرستان ایذه وحومه ( رکعت ، باجول ، چهار ده ، چهار تنگ علیا وسفلی ، پرچستان اورک وشالو، بیدزرد ، کلمت ، رکعت ، چلکی ، کلرکنون ، سرتنگ قاف ، بلوطک ، گویله ، نعل کنان ،موردغفار ، و سردسیرات این طایفه در استان چهار محال وبختیاری بخش سید گون میباشند .

طایفه گوروئی : عیسی وند – الماسی –پینه – سیری بیری – محمدشاه حسینی(شومسنی )

محل سکونت این طایفه گرمسیرات در شهرستان ایذه وحومه آن (پرچستان ، شبکوری ، بردمیل ، حاجیان ، پا ره سوسن ، گلال ، شیمن فالح، تخت کبود آسماری ، تلخاب ، پنتی ، نان انگان ، دیمه ، کفت گله ، سی سنبل دان ، وسردسیرات این طایفه دردیناران از بخشهای استان چهارمحال وبختیاری میباشد  .

2- ایل چهار لنگ بختیاری منشعب از ایلات ذیل میباشد .

1-چهار لنگ محمود صالح 2 – چهارلنگ کیارسی (کیان ارسی) 3 – چهارلنگ میوند 4- چهارلنگ زلقی (زلکی) 5- چهار لنگ موگوئی

1-  چهار لنگ محمود صالح : منشعب از طوایف ذیل میباشد .

   موزائی (ممزائی) – آل داود – آرد پناهی – اورش – مم جلالی – کاقلی – عادکار – قلی –استاد

موزائی تیره های آن منشعب از : خلیل –ستاروند – دویروند – فرخ وند – جمالوند- خون باوا –چهار پره – دریالائی – بدرفته- گوروئی – موزرسنی – اورک بادا- هارونی – گشول –دودانگه –دره بالائی – عیسی پره – شیخ برون عالی –

محل سکونت اکثریت این ایل گرمسرات در خوزستان مسجدسلیمان و سردسیرات درشهرستان فریدون شهر وحومه ان به سمت استان چهار محال وبختیاری میباشند.

      علی قلی خان پدر علیمردان خان بختیاری از مردان بنام این ایل بوده ضمناً علیمردان خان فرزندش ( فرزند سردار مریم ) که در جنگ سفیددشت (فرخشهر) به سال 1308 ه . ق با اینهمه مبارزات ارزشمند برای نام بختیاری تلاش نمود . ایشان دستگیر وبه دستور رضاشاه تیرباران گردید ، و از بزرگان تاریخ این ایل میتوان از علیمردان خان بزرگ نام برد که پس از قتل نادرشاه افشار در فاصله سالهای 1160 ه.ق تا 1170 ه.ق نایب السلطنه ایران بوده که سرانجام بدست محمدخان زند سردار سپاه کریم خان زند کشته میشود .

2- چهار لنگ کیارسی (کیان ارسی) : منشعب از طوایف ذیل میشود .

هرکل – باباجعفری -مکوندی – جانکی *- پوستین به کول – گل گیری – عالی جعفری – غریب وند- گیشل – سندلی – ریش گشاش – گریجه – سیلان – اسفرین – بوربورون- ورمحمید – استکی – عاشوروند – علی وند – برون تمبی – شیخ – سوهونی ( کهیش ، باورصاد ، حموله )

طایفه (ایل) جانکی* گرمسیر نشین منشعب از  تیره های ذیل میگردد.

زنگنه – گراوند – هیهاوند – بلواسی (ابوالعباس) – ممبینی – کرد زنگنه ( گردون ) – آل خورشیدی – کهوایی

 طایفه مکوندی * چهار لنگ باب منشعب از :

کایدان – بلغارس – لک – تاتائی –کین بور – کلهر – کاروائی(گرائی)- دشمن زیاری – کاداد آئی – چهار بنیچه

محل سکونت این طوایف گرمسیرات درخوزستان شهرستان باغملک وکلیه بخشها و توابع آن ، هفت کل وحومه

چهارلنگ سوهونی کیارسی به شرح ذیل میباشند :

1-کهیش (سوهونی) : کلو – تاته – زوتی استرم – شوکوهی – استاژدین – جمالدین –کاید – صالحوند – دوگوئی – اولاد رمضان – جویریز- اصخدری

محل سکونت این تیره ها گرمسیرات در شهرستان مسجدسلیمان وحومه وسردسیرات در استان چهار ومحال وبختیاری میباشند.

2-باور صاد (سوهونی ) : تالپاوند- خواجه – گنجعلیوند – شنگی – ور محمود –متروک – کورکور – شامی – کرشهی –

محل سکونت این تیره ها گرمسیرات در نصرآباد، باغ عبد شاه ،باغ چشمه علی ، بردسرغلیان، تلخاب ،تنگ مو  ، چدرخت، وحومه مسجدسلیمان وسردسیرات در استان چهار محال و بختیاری میباشند .

3-حموله ( سوهونی ) : تیزگرد – اردش غریب – ورمهمدی – شیخ – شیخ فقیر- شیخ ور اور

محل سکونت این تیره ها گرمسیرات در مسجدسلیمان و حومه وسردسیرات در استان چهارمحال وبختیاری در بخش شهرستان چلگرد میباشند .

جانکی سردسیر نشین ساکن شهرستان لردگان :

جلیلی – معموری ایل جانکی سردسیر نشین که در شهرستان لردگان ساکن میباشند و از طوایف ذیل تشکیل شده اند .

– ریگی –بارزی –بربر – هلوسعد – شاسی- سرتک – بوکر -

لردگان از شهرستانهای استان چهارمحال و بختیاری میباشد که از لحاظ مرز جغرافیایی ازجنوب با استان کهگیلویه واز غرب با خوزستان (شهرستان ایذه ) همسایگی دارد اکثریت جمعیت این شهر را ایل جانکی تشکیل داده اند .و ازبخشهای بزرگ این شهرستان میتوان بخش خانمیرزا را نام برد که جمعیت این بخش رانیز تیره های وابسته به طایفه بابادی عکاشه تشکیل داد ه اند .

- از خوانین ایل چهار لنگ کیارسی میتوان از محمدتقی خان وعلی نقی خان را نام برد که محمدتقی خان در زمان قاجار زمان حکومت فتحعلیشاه قاجار علیه حکومت طغیان کرده وهمچنین جنوب کشور را تا حدود بندر بوشهر تصرف میکند ودم از استقلال میزند که سرانجام بسال 1258 ه.ق محمدتقی خان دستگیر و به تهران برده می شود و در سال 1268 ه.ق در حبس در تهران دارفانی را وداع میگوید وی در اشعار بختیاری به "شاه تقی " معروف است . ضمناً قلعه بزرگ وتاریخی که در شهرستان قلعه تل بجای مانده مربوط به دوره حکومت این خوانین بزرگ میباشد .

3- چهارلنگ میوند (مومی وند ) : چهارلنگ میوند منشعب از طوایف ذیل میباشد .

1-عبدالوند    2- بساک (بسحاق)        3- پولادوند            4- عیسوند            5 – حاجی وند

طایفه عبدالوند  :

 کوشاری – بیرانوند – جهانگیروند – خواجه چراغی -  جمالی – باورسی  – زیدقائد – هیل هیل – دهقانی- ماهروئی – درویش – توئی  

محل سکونت سردسیرات در شهرستان الیگودرز وحومه -شول آباد -گله وند- ده اسپید- کهنه سرخ -عزیز آباد- کمندون- حاجی آباد- دهنو عالی محمودی- چشمه سلطان- دولت آباد -دره تخت دورود- وگرمسیرات در استان خوزستان ساکن میباشند .

طایفه بساک (بسحاق ) :

 ملک محمودی – جلیل وند – کریوند – گرگیوند – آدینه وند – شهریسوند – خانه صلاتین – میرزاوند (میزه وند ) – اتابک – غیاثوند – بزی – کردی – جمشید وند –تودوئی – آلیگر

ملک محمودی : (درویشی – تاجدیوند – کاظم اصلانی )

بزی : ( کریوند- شیخ میر- صوفی – اتابکی – احمدفرد – محمدباقری )

طایفه پولادوند :

هیودی – سالاروند – خانه جمالی – خانه قائد-فرخی  

محل سکونت سردسیرات در شهرستان دورود وحومه والیگودرز وحومه :-ده اسپید- کهنه سرخ -تاسل -عزیز آیاد- کمندون- دره تخت - پاجه لک- شول آباد-کیرو وگرمسیرات در استان خوزستان ساکن هستند.

طایفه عیسوند : جافروند – گوروئی – ورکی – اداوی- فرخ شاهون- خان -طهماسوند-محمدقلی وند -علیرضاوند -گیلاوند -دعاوی -چناری- گمار- دهدار -هیوند - شاودی وند - مرادوند -لک - جان جان - بابا - سادات کلاه سیاه محل سکونت سردسیرات در شهرستان ایگودرز وحومه خاک به تیه(اتناکیه)- گیلان (گیلون) - شاه آباد -بدرآباد - آلی کوه وگرمسیرات در استان خوزستان ساکن میباشند .

طایفه حاجی وند : غالبی– الیاسی – چکان - ده قاضی -کرپی - تات خیری-

محل سکونت سردسیرات در شهرستان دورود وحومه وایلگودرز وحومه آن: منطقه شول آباد -وگرمسیرات دراستان خوزستان ساکن میباشند .

4- چهار لنگ موگوئی :  منشعب از طوایف ذیل میباشد .

پیرگوئی – خوئی اگوئی – شیخ سعید – دی وستی – شیاسی – مهدور –خواجه – باجول – سور – مری – کیماس – بورن گون باب – هلیل – عیسا – چروم – شیرازی – دوستی – سله چیوا (سرلک چیوا) – صالح کوتاه (سادات) – شمسی (باباشمس الدین) – جمالوند- دومیروند- داود وند- بدرفته – خون باوا – فرخ وند – چهار پره – هارونی – گشول – دودانگه

خاندان ارشد این ایل خواجه ای باجول بوده ، محل سکونت این طوایف سردسیرات در حومه شهرستان فریدون شهر و شهرستان الیگودرز حومه بخش بربرود شرقی بخشهایی از ازنا وپاچه های زلقی و دورود و گرمسیرات در استان خوزستان میباشد .

5- چهارلنگ زلقی (زلکی) :  منشعب از طوایف ذیل میباشد .

دوغ زنی – میمون جائی(میمجه ای ) – جاوند – غیب الله وند- وندوند (ابراهیم وند) – تاجمیری- شاهمنصوری – سرداری – شمسری وند – غیبی وند- جانبازوند- بلغایی – رمدوند- شیخ ورست – ارجنگی (ارژنگی ) – عیدی وند- کلاوند – می گیر – لرکی- پزی – مدورک- مه فروش – ماندنی – خواجه – سیانجائی – ابول وند- کوهکن- حارلوند- خدروند – سادات احمدی – برام وند – چهار بری – القاس وند – گانر – چپال – تشمال – هزار سی – ترپی –محلی وند

محل سکونت این طوایف گرمسیرات در استان خوزستان مسجدسلیمان ، سردشت دزفول ، وسردسیرات در الیگودرز وحومه آن بخش بربرود شرقی وبنه وار وپاچه های زلقی در ازنا میباشد .

ازاشهراین ایل در طول تاریخ بختیاری علیمردان خان زلقی  بوده که به سال 1145 ه .ق سال اول سلطنت نادرشاه افشار برعلیه حکومت نادر شاه طغیان کرده لکن شکست میخورد وبدستور نادر دستگیر ومثله شده در اثر طغیان وی برعلیه حکومت حدود 3000 خانوار چهارلنگ بختیاری رابه مرز افغانستان در استان خراسان کوچاندند ولی این گروه پس از قتل نادرشاه به دست فرماندهان خود به مناطق بختیاری بازگشتند ، ویادآوری میشود که بختیاریها در جنگهای مرزی باکشورهای همسایه و در زمان حکومتهای مختلف در ایران نقش بسزائی ایفا نمودند که فتح قندهار در زمان نادرشاه افشار یکی از حماسه های بزرگ آنان است.

 

سادات وابسته به ایلات بختیاری :

 سادات شاهزاده سلطان ابراهیم – سادات سید احمدفداله – سادات سید احمد کبیر – سادات حسینی شهپیر – سادات سید صالح – سادات شاهزاده عبدالله – سادات مومد حسن (محمدحسن) – سادات شیخ رباط – سادات امامزاده بویر-

سادات شاهزاده سلطان ایراهیم :

مرقد این امام زاده در شمال غربی شهرستان ایذه در کارتا واقع است باتوجه به اینکه این امامزاده زوار زیادی دارد زوار جهت ایاب وذهاب ازدومسیر تردد می نمایند یکی از مسیر رودخانه سد کارون 1 که از سوسن و این مسیر را با قایق طی میکنند مسافت این مسیر تا امام زاده حدود یک ساعت است ، مسیر دوم از جاده کوهستانی که از ایذه بطرف بخش ایوه میرود واز این مسیر پس از مسافتهای طی شده از جاده کوهستانی حدود 65 کیلومتر را باید طی نمود و بعد از آن جهت زیارت امام زاده از طریق قایق تردد می نمایند ،این مسیر کوهستاتی باتوجه به خوش آب وهوا بودن و دسترسی به شط کارون 1 در فصل بهار مسافران زیادی را در خود جای میدهد.ساکنین کارتا  و حومه همه از سادات سلطان ابراهیم هستند .

تیره های سادات سلطان ابراهیم عبارتند از:

1-     شمسی وند  2-  تاجدیوند

خانوده های شمسی وند عبارتند از:

اولاد کریم – اولاد رحیم – اولاد علی – اولاد شریف

خانواده های تاجدیوند عبارتند از :

اولاد هاشم – اولاد مرادعلی – اولاد روشنعلی – اولاد نوروز علی

سادات سید احمد فداله :

محل و مرقد این امام زاده در بخش شمالی شهرستان دزفول بخش سردشت وسپس بعد از آن بخش احمد فداله قرار دارد جهت دسترسی به این مسیر بایستی جاده کوهستانی بطول 120 کیلومتر راباید طی نمود تا به محل این امام زاده رسید ، قبلاً جهت زیارت زوار پای پیاده از مسیر کوهی بنام سالون کوه( این کوه محل سردسیرات سادات احمدفداله میباشد) تردد مینمودند که حدود چند روز طول می کشید تا زوار با پا پیاده این مسیر را طی نمایند . اکثریت سادات وابسته به این امام زاده در جوار وروستاهای همجوار سکونت دارند . که روستاهای وابسته به این بخش 17روستا میباشند (مرکی حاتموند- مرکی جعفروند – ......) عده زیادی از سادات در شهرستان اندیمشک ودزفول ساکن شده اند .

تیره های سادات احمد فداله عبارتند از:

اولاد حاتم وند –اولاد جعفروند- اولاد سید شرف الدین - ...

سادات سید احمد کبیر :

  محل و مرقد این امام زاده در جنوب غربی شهرستان ایذه در بخش ایوه در "روستای دراره " بوده که با آبگیری سد کارون 1 در سال 1356 ه . ش این منطقه به کلی زیر آب دریاچه مدفون گشته ، جهت تردد به این منطقه از بخش غربی ایذه بطرف دهستان تاکوتر و سپس مسیر بعدی روستای شمی و پس از طی مسافت 15 کیلومتر به آن منطقه وارد میشوید .این سادات محل سکونت فعلی درشهرستان ایذه – اهواز- درچندشهراز استان اصفهان ساکن میباشند .

تیره های سادات سید احمد کبیرعبارتنداز:

سادات حسینی شهپیر :

سادات سید صالح :

سادات شاهزاده عبدالله :

سادات سید مومد(محمد) حسن :

سادات شیخ رباط:

سادات امام زاده بویر :

نوشته شده در دوشنبه یازدهم شهریور 1392ساعت 17:30 توسط اسحاق غیبی حاجیور|


فیلمبردار فیروز فرامرزی
نوشته شده در یکشنبه یکم اردیبهشت 1392ساعت 13:14 توسط اسحاق غیبی حاجیور|

عکاس فیروز فرامرزی

نوشته شده در یکشنبه یکم اردیبهشت 1392ساعت 12:52 توسط اسحاق غیبی حاجیور|


نوشته شده در چهارشنبه بیست و یکم فروردین 1392ساعت 19:43 توسط اسحاق غیبی حاجیور|


نوشته شده در چهارشنبه بیست و یکم فروردین 1392ساعت 19:42 توسط اسحاق غیبی حاجیور|

سهره پرنده بومی شهرستان کوهرنگ

نوشته شده در چهارشنبه بیست و یکم فروردین 1392ساعت 19:39 توسط اسحاق غیبی حاجیور|

«لرها در گذشته، هم ثروتمند بودند هم نیرومند و هم مغرور، اما امروزه برای آن‌ها فقط غرورشان باقی مانده است.» (ویلیام داگلاس، سرزمین شگفت‌انگیز، ص۱۵۹٫)”سفر سال ۱۳۲۸ به لرستان” یکشنبه، ۳۰ آبان ۱۳۸۶، ساعت ۲۱: شبکه‌ی دوم سیما را به نظاره نشسته‌ایم. در برنامه‌ای با نام پلی به گذشته با مضمون تاریخ معاصر ایران، خسرو معتضد به اظهار فضل می‌پردازد! در این بین، مطالب کذبی که در مورد تاریخ لرستان نقل می‌کند نیز شنیدنی است. بادی به غبغب انداخته و می‌فرماید:« لرها در گذشته از ماشین‌هایی که قصد عبور از خاکشان را داشته‌اند حق علف‌چر می‌گرفته‌اند و به حکام، مالیات نمی‌داده‌اند! جالب این که از هر ماشین به صرف این که ۴ چرخ دارد، ۴ برابر مالیات می‌ستانیده‌اند!» جناب دکتر در این لحظه از برنامه سگرمه‌هایش را درهم می‌کند و با قیافه‌ای حق به جانب می‌افزاید:«قرار شده تاریخ ایران را بی‌غل و غش برای شما نقل کنم، لذا از گفته‌های من ناراحت نشوید و به کسی برنخورد!» بعد ادامه می‌دهد:« امیراحمدی در کتاب خاطراتش همه‌ی این چیزها را گفته و آورده که: چون سران قبایل و طوایف لرستان از ماشین‌ها باج گرفته، راه‌زنی می‌کردند و به دولت مرکزی مالیات نمی‌دادند، لذا نظامیان به بهانه‌ای ۱۴ نفر از سران آن‌ها را فریب داده و فکر کنم در خرم‌آباد توسط حسین‌آقا خزایی که بعد از امیراحمدی امیرلشکر غرب بوده، آن‌ها را اعدام می‌کنند.» همگان به خوبی می‌دانند همان رضاخانی که معتضد او را “پالانی” می‌داند در آبان ۱۳۰۷ جاده‌ی سراسری لرستان به خوزستان را افتتاح نمود و واقعه‌ی اعدام ۱۳ نفر (و نه ۱۴ نفر) سران عشایر لرستان که در شهریور ۱۳۰۴ یعنی ۴ سال قبل و آن‌هم در بروجرد و نه در خرم‌آباد به وقوع پیوسته است، یعنی زمانی که اتومبیلی در لرستان وجود نداشته که غارت شده باشد و مالیات علف‌چر بدهد، چون اصولاً در آن دوران جاده‌ای نبوده که اتومبیلی در آن به تردد بپردازد. چند اتومبیلی هم که در حدود سال ۱۳۰۲ وارد لرستان شدند به نظامیان و حکام دولتی اختصاص داشتند و احدی را یارای تعدی و تعرض به سرنشینان آن‌ها نبود. در ثانی اصلاً اعدام این افراد ربطی به مالیات علف‌چر نداشت و به دلایل دیگر صورت پذیرفت. فقط بدنامی مرگ عبداله‌خان امیرطهماسبی به سال ۱۳۰۷ در گردنه‌ی رازان باعث چنین توهمی شده است. گویا جناب معتضد، سنگ‌نوشته‌ی خرم‌آباد مربوط به قرن پنجم هجری را که در آن به مالیات علف‌چر اهالی شاپورخواست(خرم‌آباد) اشاره نموده با خوانین ۸۰۰ سال بعد ترکیب نموده و آشی پخت که برای عده‌ای یک وجب روغن داشت! در چنین شرایطی است که معتضد ادعای تاریخ‌دانی دارد و چنین از تاریخ نادانسته با آب و تاب سخن می‌راند. حال باید از مسؤولین صداوسیما پرسید که شما چرا چنین کسی را کارشناس تاریخ می‌کنید که بدون تحقیق کافی هموطنان خود را زیر سؤال می‌برد؟! جناب معتضد! چرا و به چه دلیل تنها در این مورد خاص، کتاب خاطرات امیراحمدی را ملاک قرار می‌دهید و به آن استناد می‌کنید که لرها چنین بودند و چنان کردند، حال آن‌که هویت امیراحمدی و اربابش رضاخان و عناد آنان با لرستان بر همگان آشکار است؛ مگر اینان به لرستان کم ستم کرده‌اند که حال، حضرت‌عالی خاطرات قصاب لرستان را معیار تاریخ لرستان و ایران قرار می‌دهید؟ اگر این برنامه برای اثبات خیانت‌کاری رضاخان و مزدورانش است، همگان می دانند که لرستان، قربانی مبارزه با رضاخان بوده است، حال چرا باید فقط خاطرات وی درباره‌ی تاریخ لرستان ملاک قضاوت شما قرار گیرد؟ و بهای آن را هم فقط مردم لرستان بپردازند؟! آیا تاریخ ایران تنها آن چیزی است که امیراحمدی در کتاب خاطراتش ذکر کرده و شما به آن استناد می‌کنید؟ خیر! جناب معتضد ما هم تاریخ می‌دانیم! به خصوص تاریخ آباء واجدامان را. آن چه را شما در کتاب‌ها خوانده‌اید پدران ما به چشم خود دیده‌اند… هزاران نفر در لرستان چون من می‌دانند که در طول حکومت‌های گذشته، چه خیانت‌ها و کوتاهی‌هایی که در حق لرستان و مردمانش صورت نگرفته است و این کم‌لطفی از ۹۵۰ سال پیش که نام لر در تاریخ وجود دارد تا به امروز ادامه داشته و همیشه به طرق مختلف در حق لرها اجحاف شده است. اگر دیروز صفویه و افشاریه اجداد ما را در صف اول میدان‌های جنگ، سپر ایران و ایرانی می‌کردند، اگر قاجاریه ما را به جان هم انداخته و بی‌سواد نگه می‌داشتند تا برای کتاب‌های شما دزد سرگردنه شویم و اگر امثال امیراحمدی و رضاخان در نوشته‌ها و گفته‌هایشان، خود را فرشته‌ی نجات ما از ضلالت دانستند، به این دلیل بود که از سادگی و نجابت قوم من سوءاستفاده کردند. شما امروزه ما لرها را حتی به گدایی حق خود نیز قبول ندارید! من به جای واژه‌ی نجابت برای قومم از لفظ بی‌لیاقت استفاده می‌کنم و گرنه در مقابل این همه توهین، طور دیگری باید برخورد می‌کردند. سریال تلویزیونی می‌سازید، دیواری کوتاه‌تر از مردم این خطه پیدا نمی‌کنید و لهجه‌ی آن‌ها را به سخره می‌گیرید، تبلیغ تلویزیونی می‌سازید، به همین گونه رفتار می‌کنید. کاریکاتور و جدول‌های نشریاتتان را با متلک به قوم همیشه مظلوم و محروم لر آذین می‌بندید. امروز نیز که تاریخ می‌سازید، از لرها با آن چه که خودتان ساخته‌اید یاد می‌کنید. من نمی‌گویم دوران قاجار در لرستان یاغی و گردنه‌گیر وجود نداشته است بلکه می‌گویم لرستان در آن دوران اگر ۷۰۰ هزار جمعیت داشته است، حداکثر ۱۰۰۰ نفر از آن‌ها به دلیل ظلم حکام قاجار و پهلوی این کاره بوده‌اند که خود لرستانیان نیز از کردار همان عده‌ی قلیل به تنگ آمده بودند، گذشته از این‌ها، از این قماش آدم‌ها در سراسر ایران هم یافت می‌شده و اختصاص به لرستان نداشته‌اند. چطور شما مو را از ماست بیرون می‌کشید اما نیمه‌ی پر لیوان تاریخ لرها و لرستان را هیچ‌گاه نمی‌بینید؟ مگر لرهای بختیاری‌ در جریان مشروطه کم مایه نهادند که از امثال ستارخان و باقرخان یاد می‌شود ولی از لرها نه؟ شایسته نیست بر امثال شما که به بهای اندک وجدان خویش و تاریخ ایران را به حراج می‌گذارید، نام محقق و مورخ نهند… 
نوشته شده در چهارشنبه بیست و یکم فروردین 1392ساعت 12:10 توسط اسحاق غیبی حاجیور|

بازیگر بختیاری سینمای ایران
نوشته شده در چهارشنبه بیست و یکم فروردین 1392ساعت 12:2 توسط اسحاق غیبی حاجیور|

به وبلاگ کوهرنگ خوش آمدین

کاری از اسحاق غیبی حاجیور

نوشته شده در چهارشنبه بیست و یکم فروردین 1392ساعت 11:52 توسط اسحاق غیبی حاجیور|


نوشته شده در چهارشنبه بیست و یکم فروردین 1392ساعت 11:44 توسط اسحاق غیبی حاجیور|

نمای قدیم
نمای جدید
نوشته شده در سه شنبه بیستم فروردین 1392ساعت 18:47 توسط اسحاق غیبی حاجیور|


نوشته شده در سه شنبه بیستم فروردین 1392ساعت 18:43 توسط اسحاق غیبی حاجیور|


نوشته شده در سه شنبه بیستم فروردین 1392ساعت 18:40 توسط اسحاق غیبی حاجیور|


yb0a379wrfx7m561uvgz.jpg" />yb0a379wrfx7m561uvgz.jpg" />

نوشته شده در سه شنبه بیستم فروردین 1392ساعت 18:38 توسط اسحاق غیبی حاجیور|

qyd4nthfwapmuh4qgim7.jpg

نوشته شده در یکشنبه هجدهم فروردین 1392ساعت 14:53 توسط اسحاق غیبی حاجیور|


کوهرنگ بختیاری به مرکزیت چلگرد

چلگرد شهری چهار فصل با بهاری زیبا و زمستانی پرشور همراه با سرمای زیاد


نوشته شده در یکشنبه هجدهم فروردین 1392ساعت 14:44 توسط اسحاق غیبی حاجیور|

شهرستان کوهرنگ یکی از زیبا ترین شهرهای توریستیی دنیا که نام آن در جهان یکه تازی می کند اما در ایران نامی فراموش شده است چون فقط نام شهرستان توریستی را یدک می کشد و اثاری از توریستی بودن و شهریت داشتن را ندارد در حالی که چهار فصل آن زیبا و 10درصد آب ایران از این شهرستان سرچشمه میگردد اگر ...

نوشته شده در دوشنبه ششم آذر 1391ساعت 21:29 توسط اسحاق غیبی حاجیور|

جاذبه‌هاي توريستي كوهرنگ بختياري

 در منظقه كوهرنگ بختياري چهارمحال، گردشگران مي‌توانند از مناظر طبيعي دشت لاله‌هاي واژگون، تونل كوهرنگ، چشمه ديمه، چشمه كوهرنگ، فضاها و سكونت‌گاه‌هاي عشايري، ارتفاعات زردكوه بختياري، پيست اسكي چلگرد، غار يخي چما، آبشار شيخ علي‌خان، روستاي شگفت‌انگيز سرآقا سيد، جنگل‌هاي بازفت، ايلراه پلكاني و پل خدا‌آفرين ديدن كنند.


 استان چهارمحال و بختياري در قلمرو مركزي رشته كوه‌هاي زاگرس قرار دارد و داراي هفت شهرستان مشتمل بر شهركرد، بروجن، لردگان، فارسان، اردل، كيار و كوهرنگ است.
چهارمحال و بختياري ديار دلاور‌مردمان اصيل و نجيب و سرزمين چشمه‌هاي پرآب، رودهاي خروشان و لاله‌هاي واژگون زيباي خفته در زاگرس است.
اين منطقه به دليل تنوع آب و هوايي و نواحي هم‌جوار، وسعت ناهمواري‌ها و تغييرات بسيار شديد ارتفاع از شرايط اقليمي گوناگون و متنوعي برخوردار است كه خود باعث شده تا اين استان را از جاذبه‌هاي طبيعي، تاريخي، اجتماعي و فرهنگي بسيار غني و مهمي برخوردار سازد.
جنگل‌ها، مراتع، آبشارها، تالاب‌ها، چشمه‌ها و رودخانه‌هاي زيادي در سطح استان پراكنده هستند كه هر يك از آنها مناظر بديع و دلپذيري را بوجود آورده‌اند، پيوند آب با مناظر طبيعي دره، سبزه‌زار و اقليم مناسب آبشارهاي زيبايي همچون آبشار شيخ علي‌خان، دره عشق، تنگ زندان، آتشگاه همراه با تنوع گونه‌هاي گياهي و جانوري به اين استان سرسبز جلوه و اهميت خاصي بخشيده است.
چهارمحال و بختياري سرچشمه سه‌ رود پرآب زاينده رود، كارون و دز با چشمه‌سارهاي پرآب و دشت‌ها و دامنه‌هاي سرسبز و خرم، داراي توانمندي‌هاي تاريخي، فرهنگي و گردشگري وافري است، در اينجا به معرفي يكي از جاذبه‌هاي گردشگري شهرستان كوهرنگ كه فقط مي‌تواند در ارديبهشت ماه از علاقمندان به طبيعت پذيرايي كند، مي‌پردازيم:
شهرستان كوهرنگ بختياري با مركزيت شهر چلگرد به دليل داشتن جاذبه‌هاي طبيعي يك شهرستان توريستي، سياحتي، عشايري و ورزشي محسوب مي‌شود.
در اين منطقه گردشگران مي‌توانند از مناظر طبيعي تونل كوهرنگ، چشمه ديمه، چشمه كوهرنگ، دشت لاله‌هاي واژگون، فضاها و سكونت‌گاه‌هاي عشايري، ارتفاعات زردكوه بختياري، پيست اسكي چلگرد، غار يخي چما، آبشار شيخ علي‌خان، روستاي شگفت‌انگيز سرآقا سيد، جنگل‌هاي بازفت، ايلراه پلكاني و پل خدا‌آفرين ديدن كنند.
بي ترديد اگر در شهرستان توريستي كوهرنگ سرمايه‌گذاري مناسبي انجام گيرد، اين شهرستان مي تواند مكاني مناسب براي جذب توريست‌هايي از داخل و خارج باشد. زيرا داراي شرايط خاصي از نظر آب و هوايي است به طوريكه در فصول مختلف سال پذيراي گردشگران است. در فصل زمستان بارش برف در ارتفاعات زردكوه به بيش از 15 متر مي‌رسد كه باعث بوجود آمدن يخچال‌هاي دائمي شده است.
وجود اين مقدار برف در فصل زمستان باعث شده تا اشخاص زيادي از شهرهاي مختلف براي اسكي كردن به كوهرنگ سفر كنند، همچنين وجود دشت لاله‌هاي واژگون در اين منطقه باعث شده تا در ارديبهشت ماه هر سال هزاران نفر به كوهرنگ سفر كنند، اين دشت زير پوششي رنگارنگ از لاله‌هاي سرخ رنگ و زرد‌رنگ و واژگون، در دوازده كيلومتري چلگرد و در نزديكي روستاي بنواستكي كوهرنگ آرميده است.
هواي لطيف، سبك و پاك دشت و پوشش گياهي بسيار غني و ارزشمند آن چشم و دل هر بيننده را مي‌نوازد.
متاسفانه مسافراني كه به ديدن اين لاله‌ها مي‌آيند، بدون توجه به اين همه زيبايي، لاله‌هاي نجيب و سر به پايين افكنده را از ريشه كنده و با خود به عنوان يادگاري مي‌برند كه اگر اين كار ادامه پيدا كند و براي حفظ و نگهداري لاله‌ها اقدامي صورت نگيرد، تنها و تنها شاهد مرگ لاله‌ها خواهيم بود و هر ساله مي‌بينيم كه از تعداد آنها و وسعت دشت كاسته مي‌شود.
با اينكه محيط زيست براي حفظ و نگهداري دشت لاله‌هاي واژگون اجازه عبور به عشاير را به اين منطقه نمي‌دهند اما گردشگران بدون آگاهي آنها را از بين مي‌برند و هنوز در اين راستا هيچگونه فرهنگ‌سازي مناسبي انجام نشده است.
اگر آژانس‌هايي كه مسافران را از نقاط مختلف كشور به دشت لاله‌هاي واژگون و يا نقاط ديدني ديگر مي‌برند در مورد هر جاذبه آگاهي‌هاي لازم را بدهند و آنها را تشويق كنند كه به جاي از ريشه درآوردن لاله‌ها و از بين بردن، آنها را تماشا كنند و لذت ببرند، بي‌شك اين دشت تا سال‌هاي سال، پذيراي همگان خواهد بود و پايدار با شكوه مي‌ماند تا نسل‌هاي آينده نيز از مناظر فريبنده آن لذت ببرند.
وقتي كه بهار، قامت عروس طبيعت را به ديبايي از سبزه، شقايق و لاله‌هاي واژگون پوشاند و شميم آويشن، كرفس و انگبين بر آن فشاند، بياييد تا دوشادوش آنان، كوله بار صفا و سادگي را بر دوش كشيده و به راه بيافتيم، از خروش و تلاش كارون و زاينده رود ايمان به هدف بالندگي و زايندگي را بياموزيم و بگذازيم دشت لاله‌هاي سرخ و زردرنگ و واژگون براي آينده فرزندانمان باقي بماند.
امكانات و تسهيلاتي نظير راه دسترسي آسفالت، آب آشاميدني، سرويس بهداشتي، فضاي سبز، سكوي نشيمن، دسترسي به هتل كوهرنگ و هتل زردكوه و هتل رستوران قصر احمدو پاركينگ در اين منطقه مهيا و پذيراي مهمان عزيز سراسر كشور است.

نوشته شده در پنجشنبه بیست و هفتم مرداد 1390ساعت 10:28 توسط اسحاق غیبی حاجیور|

حضور بختیاریها

اگر سنگ نبشته یافت شده از عقیلی نزدیک شوشتر درست باشد که دکتر گیرشمن آنرا ترحمه کرده : از قول آنتاشکال چنین مینویسد"من آنتاشکال فرمانروای سرزمینهای آنزان آنشان وکوههای بختیاری هستم"آنتاشکال که یکی از پادشاهان ایلام بوده دوران فرمانروائیش مورد تائید باستان شناسان قرارگرفته از جمله در کتاب ایلام نوشته دکترعزت اله نگهبان باستان شناس ایرانی که در هفت تپه به کاوش پرداخته به روشنی سلسله پادشاهان ایلام را یادآوری کرده است اما سخن بر سر واژه بختیاری است اگر چنین باشد که به این روشنی نام بختیاری در سنگ نوشته ذکر شده باشد طبیعی است که دیگر ما بدنبال حلقه مفقوده

نخواهیم بود و یقین خواهیم داشت که نسل بختیاریها در سلسله پادشاهان ایلام میچرخدو آنان نیز مهاجرتشان از آنسوی دریای خزر روشن است ، و آریائی بودنشان نیز جامی افتدوطی تحقیقات بعمل آمده نشان میدهد که کهن ترین طایفه ای که در بختیاری میتوان روی آن پافشرد آسترکی و بابادی است وقدمت آسترکی بدوران آشتروک ناحونته میرسداگر آشتروک را یاء نسبت به آن داده باشند میشود آشتروکی واز آنجا که در گویش بختیاری همواره ش به س تبدیل میشود قطعی است که آستروکی بازمانده دوران ایلام میباشد که دربخش طایفه ها ووجه تسمیه آسترکی همین نظریه قید شده باشد.

     هنگامی که کورش بزرگ منطقه را ازمادها تحویل میگیرد در این منطقه ظاهر میشود و آئین زرتشت را مبنای پرستش ایزد قرار میدهد واین آئین تا قرن سوم هجری ادامه داشته که درآتشکده های آنزمان را درحال اشتعال دیده اند بخوبی روشن است ،واز این دوره به بعد دوره سوم دگرگونی گویش بختیای بر اساس اوستا دستخوش حوادث میشود، سخن بر سرگویش بخیترای بر بنیاد واژه های اوستائی بود. در تحقیقات به عمل آمده مشخص شده که سه گونه عنصر،گویش بختیاری را تشکیل میدهد اول ریشه اوستائی ،دوم پارسی باستان و سوم فارسی دری ،

1-  درریشه اوستائی که ما گویش بختیاری رو بر بنیاد واژه های اوستائی قرار داده ایم وتنها واژه هائی را برگزیدیم که درگویش بخیتاری عینا" مورد استفاده قراردارد.ولذا واژه هائی که ریشه بختیاری دارد که احیانا" با کمی تغییر جاری است ودربعضی از واژه ها هیچوگونه تغییری صورت نگرفته آورده ایم مثلا" چند مورد زیر را مثال میزنیم:

 

·         هوشک  : همان هوشک است که معنی خشک را میدهد   hoshk

·         هرد      :  همان خرداست که معنی خورد رامیدهد            hard  

·         خوت     :  همان خوت است که معنی خودت رامیدهد         khot

·         همث    :  همان همس است که معنی همه اش را میدهد  hamas

      با این ترتیب می بینیم که در قلمرو گویش جای پای هیچ اختلاط و امتزاجی دیده نمیشود وآنهم به سبب کوهستانی بودن منطقه وراه نیافتن مهاجمین بیگانه در آن است .

 

گویش بختیاری و تاثیر پذیری از شاهنامه فردوسی

 

      دیوارهای بلند کوهستانهای زاگرس همواره مانع از هجوم اقوام مهاجم بدرون این منطقه بوده و بویژه سرزمین زرخیز بختیاری توانسته با این موهبت ، نهادهای تباری را درمردم سلحشورش حفظ نماید.از جمله این نهادها ارگانهای زبان و لهجه و آداب ورسوم توانسته ویژگیهای نخستین خودرا حفظ نماید.ما امروزه شاهد رایج بودن بسیاری از واژه های پارسی باستان و عناصر اوستائی در گویش مردم هستیم ، شک نیست که گویش بختیاری در مثلی قرار گرفته که یک سمت زبان فارسی باستان و یک سمت دیگر فارسی دری معاصر وسمت دیگر واژه های باز مانده از اوستا میباشد که براساس رویدادهای تاریخی بیش از سه هزار سال با گویش اوستائی میزیسته و اگر مجموع سالهای عمر منطقه آنزان و انشان را که بیش از شش هزاراست ،بقیه سالها را با فارسی پهلوی و قسمتی هم با بیان ایلامی روزگار گذرانده که آن قسمت تاریخ برای ما روشن نیستم و سنگ نوشته های بدست آمده اغلب با سه زبان ایلامی ،فارسی باستان وفارسی قدیم و تشریفاتی است که خاص درباریان بوده است.تنها واژه هائی مثل چوقا  و معبد چغازنبیل که برگرفته از زبان ایلامی بوده است.

     و با قاطعیت بگوئیم آنستکه اقوام محصور در کوهستانها کمتر در برخورد با سایر گویشها بوده اند و اگر ما منطقه آنزان و آنشان را از ایذه تا بهبهان و مسجدسلیمان ، شوشترو دزفول بحساب بیاوریم ف در قسمتهای دشت تغییراتی درگویشها پدید آمده که در قسمت کوهستان این تغییرات روی نداده است مثلا قسمتی از حوزه بختیاری سابق که عقیلی ، گتوند در محدودهء شوشتر و دزفول ورامهرمز و هفتکل که ما به آنها بختیاریهای جنوبی اطلاق می کنیم در گویشها تغییری رویداده چرا که در تماس با سایر گویشها بوده اند و درهمه جا " س" به ش تبدیل شده و همینطور درنهادسایرواژه ها تغییراتی با همین کیفیت پذیرفته است مثلا "دوما نشس ور بی بی " یعنی داماد کنار خانم نشست این گویش منطقه صحرائی و دشت میباشددرحالیکه در کوهستان می گویند "دوانشس کل بی وی" در این جمله در سه رکن اصلی تغییراتی روی داده است که ما به جمله دوم کوهستانی میگوئیم "جمله مادر" یعنی بازمانده تباری ، یا این جمله صحرائی"زاوراوابیدم" یعنی زهره ترک شدم درحالیکه در جمله کوهستانی میگوید "اورائیم رهد"یعنی همان زهره ترک شدم یا ترسیدم که این قبیل واژه ها اوستائی است از جمله اریمن واریمک که بدوشکل خود در چهارلنگ و هفت لنگ جاری است که تطور یافته واژه اهریمن میباشد، تغییرات سطحی در گویش بختیاری روی داده که به تعداد کمی تازی ، ترکی مغولی که از هفتصدسال پیش وارد گویش گردیده که میتوان از واژه های قیقاج ،قاطر،ونظایر ان نام بردآنچه که مسلم است پیش از آنکه اتابکان لرستان پایشان به بختیاری باز شود گویش ها منحصر به ریشه های پارسی باستان که همان پهلوی باشد وفارسی دری و اوستائی بوده که با ورود اتابکان لرستان واژه های ترکی و بدنبال آن واژه های تازی بتعداد کمی وسیله آنان در منطقه ترویج یافته است.

     اما از آنجا که خوی وخصلت تباری بختیاریها جز سنت خود رکن دیگری را نمی پذیرفته اند پس از سالیانی که گذشت این واژه ها را درخود پذیرفت و بتدریج بدفع آنان پرداخت و امروزه بصورت کمرنگی واژه ها برحسب ضرورت بجا آوردن اعمال مذهبی در منطقه باقی مانده است، حتی لهجه بختیاری واژه های ترکی را نیز دفع نمود زیرا در خصلت گویش جایگزینی وجود دارد، میدانیم کتو (کتاب) یک واژه اوستائی است و هنوز پس از گذشت هزاران سال تغییری در آن داده نشده است ،واژه ابا که در چهارلنگ جریان دارد و بصورتهای با در طوایف دیگر جاری است معنی همراهی را میدهد مثلا مواباتونم یعنی من با توام و واژه های دیگری نظیر اوینک (آئینه)، بیبی آریس( بی بی عروس)،پسین(بعدازظهر)، خذمت ،زین، دوسکه، میش، هی، اوست ،مثلا نافرهنگ یعنی بی ادب وهزاران واژه دیگر .........

     در نخستین برخورد با واژه شناسی در بختیاری می بینم در اسامی برخی از طوایف و تیرها نامهای شاهنامه ای بنحو بارزی بچشم میخورد مانند تیره های کی شمس الدین، کی باندری، کی منصوری وکی مقصودی که واژه های کمی مربوط به تاثیرپذیری از کیان میباشد طایفه بزرگ کیشخالی که نامیل بیشترشان کیوان، کیوانی، کیانی،و کیانپور انتخاب گردیده از همین جریان تاثیر پذیری دارد، مثلا طایفه سعید یا سهید که بش از پنجاه هزار نفر جمعیت رادربر میگیرد اغلب تیره ها و نامهای فامیل باکی، کیان، و کیانپور شروع میشود . در استان چهارمحال و بختياري در مواقع برگزاري جشن‌ها و سرورها رقص‌هاي متنوعي اجرا مي‌گردد كه از معروفترين آنها رقص‌عروسي، رقص‌دستمال، رقص‌آرام، رقص‌تند و رقص مجسمه است

رقص‌عروسي

در مراسم عروسي زن ومرد بطور گروهي باهم مي‌رقصند و با اينكه قيد و بند حجاب كاملاً در اين منطقه وجود دارد ر(البته‌براي‌غريبه‌ها)، در مراسم شادماني شركت آنها در رقص‌هاي گروهي مجاز است و مي‌توانند دست در دست ديگر رقصندگان با آهنگ ساز و دهل برقصند

رقص دستمال

رقص محلي زنان در اين هنگام تماشايي است، زيرا زنان با لباسها ي رنگارنگ و زيور آلات مخصوص، در رقص دستمال شركت مي‌كنند. دو عدد دستمال در دو دست خود ميگيرند و با تكان دادن دست و پا و جلو و عقب رفتن، در محيط دايره فرضي مي‌رقصند، در حالي كه تماشاگران آنها را در بر گرفته‌اند هركه قدرت تحمل رقص بيشتري را داشته باشد مورد تشويق تماشاچيان قرار مي‌گيرد

رقص آرام

در اين نوع رقص، رقصندگان سه قدم به طور ضربي به جلو بر مي‌دارند و دو قدم به عقب بر مي‌گردند و اين رفتار طوري تنظيم شده است كه از دايره منظم رقص خارج نمي‌شوند، ريتم اين نوع رقص به نسبت رقص‌هاي ديگر بختياري آرام است

رقص تـند

در اين نوع رقص نيز حركات پاها مثل رقص آرام است با اين تفاوت كه رقص ريتم تندي دارد. اجرا كنندگان رقص دستمال‌ها را تندتند به دور سر مي‌چرخانند و روي شانه‌ها مي‌اندازند. گام‌ها نيز به صورت تند به طرف جلو برداشته مي‌شوند ولي رقصندگان به عقب بر نمي‌گردند

رقص مجسمه

اين رقص با آهنگ ساز اجرا مي‌شود. هر وقت كه نواي ساز قطع مي‌شود، رقص كننده نيز در همان حال به آن حالتي كه آخرين لحظه آهنگ بوده، در جاي خود مي‌ايستد و تا آهنگ بعدي نواخته نشده حق ندارد از خود حركتي ظاهر نمايد. مهارت رقصنده در حالتي مشخص مي‌شود كه بتواند به موقع توقف كند و به موقع حركت نمايد

 

نزدیکی پاره ای از واژگان بختیاری با زبانهای کهن

اپاریک : در زبان پهلوی معنی دفعه ف نوبت

پر per  و کاربرد آن به صورت یه پر ، یه پری دشمنونت به کمی یه پر نیاهی

دشمنونت به کمین یه پرنیاهی

اپاک: در پهلوی با،در بختیاری ابا

ارس: اشک در پهلوی ، خرس، هرس، وارس در بختیاری

ارویس: رسن وطناب در پهلوی ، وریس در بختیاری

"ورسی دارم شه پیشه  

                                     هرجاونی ارسه"ازچیشان(چشم)

اسپارتن:سپردن در پهلوی و پازند،اسپاردن ،اسباردن در بختیاری

اسپک: چوب دستی کوچک در پهلوی ،سک در بختیاری چوسک می گویند.

است :ast اوستایی ، پهلوی ، بختیاری یک گونه است به معنی استخوان و استودان

در پهلوی گورستان است.

اشمارتن : شمردن در پهلوی اشماردن در بختیاری و علم ریاضی در پهلوی ماریشین است.

اسکند:شکست و تباهی از مصدر شندshand اوستایی در بختیاری اشکند و شند در بختیاری ضربه به قصد شکستن که معنی زدن رو می دهد.

استت : جایگاه رفیع ، دامنه کوه اوستایی و پهلوی ، آستان و آستون در بختیاری

اشنوت:شنود پهلوی و اشنیددر بختیاری از مصدر اشنوتن پهلوی و اشنیدن بختیاری

اشنیدم تو گر هدت ویدم دین مالت

                                      ریم نه بید ت کنم چطوره حالت

اکا:aka اوستایی زشت خو ، پلید و کسی که دچار روح اهریمنی گردد و اکومن در اوستا دارنده منش و من اهریمین و آکمه در بختیاری نفرین اهریمنی

اوست:افتاد در پهلوی وست در بختیاری ودر پازند واژه اوفتیت که معنی افتد است هم اکنون در پیرامون شهرهای دزفول و شوشتر تلفظ پازند دارد.

الوس:alos :درخشان ف سپیده ، در پهلوی الوس alos در بختیاری سیم گون و سپیدموی و زلالا را گویند.

اه ah : هست در اوستایی که ریشه هی ،هد، هه بختیاری است با توجه به دگرگونی "ه والف"اد edhi در سنسکریت که در اوستا اس وآس A s هم آمده و در بختیاری هس وهسو همان "هست" فارسی و "نه هد"یا "نید" به معنی نیست در بختیاری و در زبانهای منشعب از سنسکریت (اردو وهندی) نیت و همچنین نات N at در زبان انگلیسی.

این یا:وگرنه در پهلوی اندی در بختیاری

ایودمان: یک زمان در پهلوی یه دمون در بختیاری

"مرگ میر مهلت بده تا یه دمونی" شعر گاگریو

ایاری: همیاری در پهلوی ، اوستایی هیاری با توجه به تبدیل (الف)به (ه)

براه،بریه: درخشنده در پهلوی بر،بربر،برزیدن،برچ واسم مصدر برغشت در بخیتاری

بهکا: عروس در پهلوی و نام دختران ، پازندبهک یا بهترین و بهیک یا بهی عروس در بختیاری و"هوو" که همان معنی عروس را می دهد نام دختر اردشیر دوم بوده و یونانی آن "اخا" که ریشه فارسی کهن داد  .

نوشته شده در شنبه هشتم مرداد 1390ساعت 11:23 توسط اسحاق غیبی حاجیور|

تاریخ عشایر ایران با تاریخ پرفراز و نشیب این مرز و بوم آغاز و سرگذشت آنان با عمق زندگی و فرهنگ پربار مردم این کشور، آمیخته است. نگاهی به تاریخ ایران؛ این نکته را روشن می‌کند که بدون مطالعه تاریخ اقوام، ایلات و عشایر به درستی نمی‌توان تاریخ ایران را شناخت.
ایلات ایران، تدریجاً یکجانشین شده‌اند؛ ولی هنوز هم در برخی از قسمت‌های ایران، ایلات کوچ‌گرد وجود دارند. در دوران مشروطه، از 8 میلیون جمعیت ایران، بیش از 2 میلیون نفر (یک چهارم جمعیت) به ایلات و عشایر تعلق داشتند.
جمعیت عشایری ایران در اوایل قرن بیستم، 25 درصد کل جمعیت کشور بود که در سال 1355 به حداکثر 14 درصد جمعیت ایران 8/4 دهم میلیون نفر کاهش یافت. این کاهش در دوره رژیم ستمشاهی، نشان از سرکوب عشایر، رشد سریع سرمایه‌داری و زندگی شهرنشینی دارد.
بنابرآمار، سال 1360 در کل کشور، 92 ایل و 454 طایفه مستقل وجود داشت که تعداد 188 هزار و 354 خانوار عشایری با متوسط 8/5 نفر در هر خانوار، سرشماری شده بودند.جامعه عشایر ایران متشکل از 101 ایل و 598 طایفه مستقل بود و یکی از بزرگترین گروه‌های قومیتی را تشکیل می‌دادند. این جمعیت در گستره‌ای با وسعت بیش از 963 هزار کیلومتر مربع (60 درصد مساحت ایران) استقرار داشتند. ایلات و عشایر ایران با داشتن 24 میلیون راس دام، 450 هزار هکتار اراضی کشاورزی و 20 هزار هکتار باغ، نقش قابل توجهی در تأمین مواد پروتئینی، لبنی و کشاورزی دارند.همچنین با تولید بیش از 300 هزار نوع مصنوعات دستی، به میزان زیادی، ارزش افزوده تولید می‌کنند و یکی از مولدترین بخش‌های جمعیتی کشور به شمار می‌آیند.اکنون بیش از یک میلیون و 600 هزار نفر عشایر کوچنده و 5 میلیون رمه‌گردان، مکان ثابتی برای زندگی دارند، اما نیمی از سال را کوچ می‌کنند و در تأمین بیش از 25 درصد پوست و گوشت کشور نقش دارند.
ایلات عمده ایران، بسیار زیادند و شمال افشار، بختیاری، بلوچی، ترکمن، کرد، لر، عرب، قشقایی، شاهسون، لک، ترک، براهویی، منگور، مامش، شوهان، کلهر، زنگنه، زرزا، جلالی، میلان، عمرانلو، قره چورلو، روملو، پازوکی، کوره‌سنی، قره‌پاپاق و شاملو می‌شوند.معمولاً ایلات و عشایر ایران را به لحاظ زبان، به شش دسته ترکمن، ترک‌زبانان، کرد، لر، عرب‌زبانان و بلوچ تقسیم می‌کنند.    ایران دوستی مرحوم پژمان بختیاری

اگر ایران به جز ویران ‌سرا نیست                 من این ویران ‌سرا را دوست دارم

اگر تاریخ  ما افسانه ‌رنگ است                       من این افسانه‌ها را دوست دارم

نوای  نای  ما گر جان ‌گداز است                   من این نای و نوا را دوست دارم

اگر آب و هوا یش دلنشین نیست                 من این آب و هوا را دوست دارم

به شوق  خار  صحراهای  خشک‌َش             من این فرسوده ‌پا را دوست دارم

من این دلکش زمین را خواهم از جان             من این روشن‌ سما را دوست دارم

اگر بر من ز ایرانی رود زور                        من این زورآزما را دوست دارم

اگر آلوده‌ دامانید، اگر پاک!                            من ای مردم، شما را دوست دارم


نوشته شده در شنبه هشتم مرداد 1390ساعت 11:21 توسط اسحاق غیبی حاجیور|